Bedwantsen behoren waarschijnlijk tot de minst welkome gasten die je in de slaapkamer kunt aantreffen. De kleine insecten verschuilen zich overdag op donkere plekken en komen voornamelijk ’s nachts tevoorschijn om bloed te drinken. Eenmaal in huis kunnen ze bovendien behoorlijk lastig te bestrijden zijn.
Maar hoe krijg je bedwantsen eigenlijk? Heeft het iets met hygiëne te maken, kun je ze meenemen uit een hotel en kunnen ze ook via tweedehands meubels je slaapkamer binnenkomen? En misschien nog belangrijker: hoe kun je bedwantsen bestrijden wanneer je ze eenmaal hebt?
In dit artikel lees je hoe bedwantsen in huis terechtkomen, waaraan je ze kunt herkennen, waar ze zich verstoppen en wat je kunt doen om een bedwantsenplaag te voorkomen en te bestrijden.
Wat zijn bedwantsen?
Een bedwants (Cimex lectularius) is een klein parasitair insect dat zich voedt met bloed. Volwassen bedwantsen zijn plat en ovaal van vorm en meestal ongeveer 5 tot 6 millimeter lang. Hun kleur varieert van lichtbruin tot roodbruin.
Door hun platte lichaam kunnen ze zich in bijzonder smalle openingen verstoppen. Denk aan de naden van een matras, kieren in een bedframe, achter plinten, achter loszittend behang en zelfs rondom stopcontacten.
Bedwantsen kunnen niet vliegen of springen. Ze verplaatsen zich lopend of laten zich door mensen vervoeren via bijvoorbeeld bagage, kleding en meubels.
Ze worden aangetrokken door onder andere lichaamswarmte en de CO2 die je tijdens het slapen uitademt. Dat verklaart meteen waarom ze zich zo graag in de buurt van een bed ophouden.
Hoe krijg je bedwantsen?
Wie ineens bedwantsen in de slaapkamer ontdekt, vraagt zich waarschijnlijk als eerste af: hoe krijg je bedwantsen in huis?
In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht, ontstaan bedwantsen niet doordat een slaapkamer vies of slecht schoongemaakt is. Ook in een zeer schoon huis of luxe hotel kunnen bedwantsen voorkomen.
Je krijgt bedwantsen meestal doordat één of meerdere exemplaren ongemerkt met spullen worden meegenomen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren via:
- koffers en reistassen;
- kleding;
- tweedehands bedden en matrassen;
- tweedehands banken en fauteuils;
- andere gebruikte meubels;
- dozen en persoonlijke spullen;
- voorwerpen die enige tijd in een besmette ruimte hebben gestaan.
Bedwantsen zijn uitstekende verstekelingen. Ze kunnen zich in zeer kleine naden en kieren verstoppen en zo ongemerkt met je meereizen.
Bedwantsen meenemen uit een hotel
Een van de bekendste manieren waarop je bedwantsen kunt krijgen, is tijdens een vakantie of zakenreis.
Je overnacht bijvoorbeeld in een hotel, hostel, appartement of vakantiehuis waarin bedwantsen aanwezig zijn. Een bedwants kruipt vervolgens in de naad van je koffer, tussen je kleding of in een andere tas.
Thuis zet je de koffer in de slaapkamer en kruipt de bedwants eruit. Wanneer meerdere exemplaren of een bevrucht vrouwtje zijn meegereisd, kan uiteindelijk een plaag ontstaan.
Daarom betekent de aanwezigheid van bedwantsen thuis absoluut niet dat je woning onhygiënisch is.
Kun je bedwantsen krijgen van tweedehands meubels?
Ja. Vooral bij gebruikte bedden, matrassen, banken en gestoffeerde meubels is het verstandig goed op te letten.
Bedwantsen kunnen diep in naden, verbindingen en kieren wegkruipen. Ook houten meubels kunnen schuilplaatsen bieden. Een meubelstuk kan daardoor op het eerste gezicht schoon lijken terwijl er toch bedwantsen of eitjes aanwezig zijn.
Controleer tweedehands slaapkamermeubels daarom zorgvuldig voordat je ze in huis haalt.
Kun je bedwantsen van iemand anders krijgen?
Bedwantsen verspreiden zich anders dan bijvoorbeeld hoofdluizen. Ze leven normaal gesproken niet permanent op het lichaam van een mens.
Na een bloedmaaltijd trekken ze zich terug in hun schuilplaats. Je krijgt bedwantsen dus normaal gesproken niet simpelweg door naast iemand te staan, iemand een hand te geven of iemand te knuffelen.
Wel kunnen ze onbedoeld worden vervoerd in bijvoorbeeld een tas, koffer, kledingstuk of ander voorwerp dat uit een besmette ruimte afkomstig is.
Hoe herken je bedwantsen?
Omdat bedwantsen vooral ’s nachts actief zijn en zich overdag goed verstoppen, kun je een beginnende plaag gemakkelijk missen.
Let daarom niet alleen op de insecten zelf, maar ook op sporen.
Mogelijke aanwijzingen zijn:
- kleine roodbruine insecten;
- zwarte of donkerbruine stipjes op je matras of beddengoed;
- kleine bloedvlekjes op lakens;
- lege vervellingshuidjes;
- kleine witachtige eitjes;
- jeukende rode bultjes na het slapen;
- bij een grotere plaag een opvallende zoetige geur.
De donkere stipjes zijn vaak uitwerpselen van de bedwants. Vooral langs naden en randen van een matras kunnen deze zichtbaar worden.
Waar zitten bedwantsen?
De naam bedwants doet vermoeden dat de insecten uitsluitend in een bed leven. Dat klopt niet helemaal.
Ze willen vooral dicht bij een plek zitten waar regelmatig iemand gedurende langere tijd stil ligt of zit. Het bed is daardoor een ideale omgeving.
Controleer bij een vermoeden van bedwantsen onder andere:
- naden en biezen van het matras;
- onderzijde van het matras;
- lattenbodem;
- boxspring;
- hoofdbord;
- verbindingen en schroefgaten van het bedframe;
- nachtkastjes;
- plinten;
- kieren in muren en vloeren;
- achter loszittend behang;
- rondom stopcontacten;
- achter schilderijen;
- gordijnen en gordijnrails;
- banken en fauteuils.
Een plaag die oorspronkelijk rond het bed begon, kan zich uiteindelijk verder door een kamer of woning verspreiden.
Hoe zien bedwantsenbeten eruit?
Bedwantsenbeten kunnen lijken op muggenbeten of andere insectenbeten. Daardoor kun je op basis van een paar rode bultjes niet met zekerheid vaststellen dat je bedwantsen hebt.
Bij bedwantsen zie je regelmatig meerdere rode bultjes dicht bij elkaar of achter elkaar. Ze kunnen behoorlijk jeuken, hoewel niet iedereen even sterk op een beet reageert.
Volgens GGD Leefomgeving komen vaak drie tot vijf bultjes bij elkaar of op een rij voor. De beten bevinden zich vooral op lichaamsdelen die tijdens het slapen bereikbaar zijn.
Het ontbreken van bultjes betekent daarom niet automatisch dat er geen bedwantsen zijn.
Zijn bedwantsen gevaarlijk?
Bedwantsen zijn bijzonder vervelend, maar volgens het RIVM brengen de in Nederland voorkomende bedwantsen geen ziekten op mensen over.
De beten kunnen wel rode bultjes en langdurige jeuk veroorzaken. Veel krabben kan de huid beschadigen. Daarnaast kan een bedwantsenplaag vanzelfsprekend behoorlijk veel stress en slaapproblemen veroorzaken.
Hoe snel planten bedwantsen zich voort?
Een belangrijke reden om snel actie te ondernemen, is dat een kleine besmetting zich kan uitbreiden.
Een vrouwelijke bedwants kan meerdere eitjes per dag leggen. Uit onderzoek dat door het RIVM wordt aangehaald blijkt dat eitjes afhankelijk van temperatuur en luchtvochtigheid na enkele dagen kunnen uitkomen. Daarna doorlopen jonge bedwantsen verschillende nymfestadia voordat ze volwassen worden.
Bovendien kunnen volwassen bedwantsen lang zonder voedsel overleven. Alleen een slaapkamer een tijdje niet gebruiken is daarom geen betrouwbare oplossing.
Bedwantsen bestrijden: wat moet je doen?
Heb je daadwerkelijk bedwantsen aangetroffen? Dan is snel en zorgvuldig handelen belangrijk.
Bedwantsen bestrijden is helaas een van de lastigere vormen van ongediertebestrijding. Ze verstoppen zich uitstekend, hun eitjes zijn moeilijk te bereiken en populaties kunnen ongevoelig zijn voor bepaalde bestrijdingsmiddelen.
GGD Leefomgeving adviseert daarom om bij een vastgestelde besmetting zo snel mogelijk een professionele plaagdierbestrijder in te schakelen. Zelf met bestrijdingsmiddelen aan de slag gaan wordt afgeraden.
Stap 1: verplaats zo min mogelijk spullen
Begin niet direct allerlei spullen vanuit de slaapkamer naar andere kamers te verplaatsen.
Daarmee kun je de plaag juist verspreiden. Een bedwants of eitje kan ongemerkt tussen kleding of andere spullen zitten.
Laat spullen daarom zoveel mogelijk in de besmette ruimte totdat duidelijk is hoe de bestrijding wordt uitgevoerd. Moet iets toch worden verplaatst, verpak het dan zorgvuldig en gesloten.
Stap 2: controleer het bed en de omgeving
Inspecteer je matras, bedframe, hoofdbord, lattenbodem en de directe omgeving.
Let op levende bedwantsen, zwarte stipjes, vervellingshuidjes en eitjes. Vergeet kleine kieren en verbindingen niet.
Het vaststellen van de omvang van de besmetting is belangrijk om te bepalen welke behandeling noodzakelijk is.
Stap 3: was geschikt textiel op 60 graden
Beddengoed, kleding en ander textiel dat tegen een hoge temperatuur kan, kun je volgens het RIVM wassen op 60 °C of hoger.
Droog het daarna indien mogelijk in de wasdroger of behandel het op een andere manier met voldoende hitte.
Stop behandelde kleding en beddengoed vervolgens in schone, goed afgesloten zakken of bakken, zodat bedwantsen er niet opnieuw bij kunnen.
Stap 4: stofzuig zorgvuldig
Stofzuigen kan helpen om zichtbare bedwantsen, eitjes en vervellingsresten te verwijderen, maar is op zichzelf geen volledige bestrijdingsmethode.
Besteed vooral aandacht aan naden, kieren, randen van vloeren, het bedframe en de omgeving van het bed.
Gebruik je een stofzuiger met zak, sluit de zak na gebruik direct goed af en gooi hem buiten weg.
Stap 5: professionele bedwantsenbestrijding
Bij een daadwerkelijke plaag is professionele bestrijding meestal noodzakelijk.
Een gespecialiseerde bestrijder kan afhankelijk van de situatie verschillende technieken gebruiken. Een daarvan is een professionele warmtebehandeling. Hoge temperaturen kunnen zowel volwassen bedwantsen als andere levensstadia doden, mits de benodigde temperatuur daadwerkelijk overal en lang genoeg wordt bereikt.
Welke behandeling het meest geschikt is, hangt onder andere af van de omvang van de plaag, de woning, de gebruikte materialen en de plaatsen waar de bedwantsen zich bevinden.
Kun je bedwantsen zelf bestrijden?
Het is verleidelijk om eerst allerlei sprays en huismiddeltjes te proberen. Toch waarschuwen zowel het RIVM als de GGD ervoor dat het zelf bestrijden van een daadwerkelijke bedwantsenplaag erg moeilijk is.
Een middel kan bijvoorbeeld enkele zichtbare bedwantsen doden terwijl exemplaren diep in kieren en eitjes achterblijven. Bovendien bestaat bij bepaalde bestrijdingsmiddelen het probleem van resistentie.
Zelf genomen maatregelen kun je daarom beter zien als ondersteuning en als manier om verdere verspreiding tegen te gaan, niet automatisch als vervanging voor professionele bestrijding.
Kun je bedwantsen bestrijden met stoom?
Hitte kan bedwantsen doden en stoom kan daardoor onderdeel zijn van een bestrijdingsstrategie. Stoom kan bijvoorbeeld worden toegepast op bepaalde naden, kieren, plinten, bedframes en geschikte stoffen.
De Amerikaanse EPA adviseert bij stoombehandeling een temperatuur van minimaal ongeveer 54 °C aan het behandelde oppervlak en waarschuwt voor een te krachtige luchtstroom, omdat bedwantsen daardoor juist verspreid kunnen raken.
Een stoomreiniger gebruiken betekent echter niet automatisch dat de hele plaag verdwenen is. Diep verborgen exemplaren of eitjes kunnen worden gemist.
Kun je bedwantsen invriezen?
Ook kou kan worden gebruikt.
Het Nederlandse RIVM adviseert voor spullen die niet gewassen kunnen worden een vriezer van -14 °C of kouder, waarbij spullen een week in de vriezer blijven. Daarmee worden zowel bedwantsen als eitjes bestreden.
Controleer wel of het betreffende voorwerp tegen zulke lage temperaturen kan.
Moet je een matras met bedwantsen weggooien?
Niet automatisch.
Een matras weggooien zonder de rest van de slaapkamer te behandelen lost het probleem mogelijk helemaal niet op. Bedwantsen kunnen namelijk ook in het bedframe, achter plinten, in meubels en andere kieren zitten.
Je koopt vervolgens een nieuw matras en de achtergebleven bedwantsen kunnen dat opnieuw bereiken.
Laat daarom eerst beoordelen hoe groot de plaag is en of het matras behandeld kan worden. Bij een zware besmetting kan een bestrijder adviseren bepaalde spullen alsnog af te voeren.
Gooi een besmet matras bovendien niet zomaar onbehandeld buiten neer waar iemand anders het kan meenemen.
Helpt een matrashoes tegen bedwantsen?
Er bestaan speciale volledig afsluitende hoezen voor matrassen en boxsprings die bedoeld zijn voor gebruik bij bedwantsen.
Zo’n hoes kan nuttig zijn als onderdeel van een bredere aanpak, bijvoorbeeld om aanwezige bedwantsen in een matras opgesloten te houden en nieuwe schuilplaatsen moeilijker bereikbaar te maken.
Een matrashoes alleen bestrijdt echter geen bedwantsen die zich in het bedframe, achter plinten of elders in de kamer bevinden. Beschouw hem daarom niet als een complete oplossing voor een plaag.
Kunnen bedwantsen in een schoon bed zitten?
Absoluut.
Een bedwants heeft geen interesse in kruimels, afval of vuil. Hij zoekt voornamelijk een geschikte schuilplaats in de buurt van een mens of dier waarvan hij bloed kan drinken.
Je kunt dus iedere week je bed verschonen, regelmatig stofzuigen en een brandschone slaapkamer hebben en toch bedwantsen krijgen.
Goede hygiëne kan het gemakkelijker maken om sporen snel te ontdekken, maar vormt geen garantie tegen een besmetting.
Bedwantsen voorkomen tijdens een vakantie
Omdat reizen een belangrijke manier is waarop bedwantsen worden verspreid, kun je met een aantal eenvoudige voorzorgsmaatregelen de kans verkleinen dat je ze als vakantiesouvenir mee naar huis neemt.
Zet je koffer bij aankomst niet meteen op het hotelbed. Controleer eerst het bed, met extra aandacht voor de naden van het matras en het hoofdbord.
Let daarbij op zwarte puntjes, roodbruine vlekjes, vervellingshuidjes en bedwantsen zelf.
Bewaar je koffer bij voorkeur op een kofferrek dat van de muur staat of op een harde ondergrond. Het RIVM noemt de badkamertegels als een geschikte plek. Zet bagage liever niet op of onder het bed.
Wat doe je met je koffer na een vakantie?
Heb je tijdens je verblijf bedwantsen gezien of vermoed je dat ze aanwezig waren? Neem dan extra voorzorgsmaatregelen wanneer je thuiskomt.
Pak de koffer indien mogelijk buiten de leef- en slaapruimtes uit en breng hem niet rechtstreeks naar je slaapkamer. Was geschikte kleding en ander textiel op minimaal 60 °C.
Spullen die niet gewassen kunnen worden, kunnen afhankelijk van het materiaal eventueel volgens het eerder genoemde RIVM-advies worden ingevroren.
Controleer ook de naden, ritsen, vakken en voering van je koffer zorgvuldig.
Hoe voorkom je bedwantsen in huis?
Volledig voorkomen kun je bedwantsen helaas niet. Wel kun je de kans dat je ze ongemerkt binnenbrengt aanzienlijk verkleinen.
Wees vooral alert na vakanties en overnachtingen. Controleer daarnaast tweedehands meubels voordat je ze naar binnen brengt en wees extra voorzichtig met gebruikte matrassen, bedden en gestoffeerde meubels.
Houd de omgeving rond je bed overzichtelijk. Minder rommel betekent minder mogelijke schuilplaatsen en maakt een inspectie eenvoudiger.
Dicht waar mogelijk onnodige naden en kieren langs plinten en muren. Dit voorkomt een besmetting niet, maar vermindert het aantal plaatsen waar bedwantsen zich kunnen verschuilen.
Wat moet je juist niet doen bij bedwantsen?
In paniek de hele slaapkamer leeghalen is meestal geen goed idee. Daarmee vergroot je juist de kans dat bedwantsen zich naar andere ruimtes verspreiden.
Ga ook niet willekeurig met insecticiden, alcohol of andere chemische middelen spuiten. De GGD raadt zelf bestrijden met bestrijdingsmiddelen af en adviseert bij een daadwerkelijke plaag een professionele bestrijder.
Probeer de slaapkamer ook niet zelf extreem te verwarmen met losse kachels, gasbranders of andere geïmproviseerde warmtebronnen. Dat is niet alleen onbetrouwbaar, maar kan bovendien brand- en gezondheidsrisico’s opleveren. Professionele warmtebehandeling gebeurt gecontroleerd met daarvoor geschikte apparatuur.
Hoe lang duurt het voordat bedwantsen weg zijn?
Dat verschilt sterk per situatie. Een kleine, vroeg ontdekte besmetting is doorgaans eenvoudiger te behandelen dan een plaag die zich al door meerdere kamers heeft verspreid.
Ook kunnen eitjes of verborgen exemplaren bij een behandeling worden gemist. Daarom zijn controle en soms aanvullende behandelingen noodzakelijk.
Ga dus niet automatisch ervan uit dat het probleem voorbij is zodra je enkele dagen geen bedwants meer ziet.
Veelgestelde vragen over bedwantsen
Bedwantsen worden meestal via bagage, kleding, meubels of andere spullen een woning binnengebracht. Vervolgens zoeken ze een schuilplaats dicht bij een plek waar mensen slapen. De naden en kieren van een bed en matras zijn daarvoor ideaal.
Nee. Bedwantsen kunnen zowel in zeer schone als minder schone woningen voorkomen. Ze komen af op een geschikte gastheer en niet op vuil of etensresten.
Ja. Kleding kan als tijdelijke schuilplaats dienen en bedwantsen kunnen via kleding worden vervoerd. Ze leven echter niet op mensen zoals hoofdluizen dat bijvoorbeeld doen.
Bedwantsen zijn niet aangepast om permanent tussen menselijke haren te leven. Na een bloedmaaltijd trekken ze zich normaal gesproken terug in een schuilplaats in de omgeving.
Nee. Bedwantsen kunnen niet springen en ook niet vliegen. Ze verplaatsen zich lopend.
Ja. Wanneer een plaag groter wordt, kunnen bedwantsen zich naar andere plekken en kamers verplaatsen. Je kunt verspreiding bovendien zelf veroorzaken door besmette kleding, beddengoed of meubels naar een andere kamer te brengen.
Alleen jeukende bultjes zijn onvoldoende bewijs. Zoek naar bedwantsen zelf en naar sporen zoals zwarte stipjes, vervellingshuidjes en eitjes rond het bed. Bij twijfel kun je een gespecialiseerd bedrijf inschakelen voor inspectie.
Bedwantsen zijn gevoelig voor voldoende hoge en lage temperaturen. Dat betekent echter niet dat je een plaag eenvoudig kunt verjagen met een geur, etherische olie of ander huismiddel. Effectieve bestrijding draait om het daadwerkelijk doden van alle levensstadia en het bereiken van hun schuilplaatsen.
Nee, daar kun je niet vanuit gaan. Volwassen bedwantsen kunnen zeer lang zonder bloedmaaltijd overleven. Een kamer enkele weken niet gebruiken is daarom geen effectieve bestrijdingsmethode.
Voldoende hoge temperaturen kunnen bedwantsen doden. Voor wasbaar textiel adviseert het RIVM wassen op 60 °C of hoger. Professionele warmtebehandelingen kunnen eveneens worden toegepast, waarbij het essentieel is dat ook moeilijk bereikbare plekken lang genoeg de vereiste temperatuur bereiken.
Azijn is geen betrouwbare methode om een bedwantsenplaag te bestrijden. Zelfs wanneer een huismiddel een rechtstreeks geraakt insect zou beschadigen, bereik je daarmee niet automatisch de exemplaren en eitjes die diep in naden en kieren verborgen zitten.
Volwassen bedwantsen wel. Ze zijn ongeveer 5 tot 6 millimeter groot en daarmee zichtbaar zonder vergrootglas. Jonge exemplaren en eitjes zijn aanzienlijk kleiner en moeilijker te vinden.
Snel handelen maakt bedwantsen bestrijden een stuk eenvoudiger
De belangrijkste vraag is uiteindelijk niet alleen hoe krijg je bedwantsen, maar vooral hoe snel je ze ontdekt. In veel gevallen komen bedwantsen via bagage, kleding of tweedehands spullen je woning binnen. Ze kunnen zich vervolgens ongemerkt rond je bed vestigen en zich verder vermenigvuldigen.
Controleer daarom bij een vermoeden zorgvuldig je matras, bedframe en de directe omgeving. Zwarte stipjes, vervellingshuidjes, levende insecten en terugkerende beten kunnen belangrijke aanwijzingen zijn.
Heb je daadwerkelijk een besmetting vastgesteld, probeer de plaag dan niet te verspreiden door spullen door het huis te verplaatsen. Was geschikt textiel op minimaal 60 °C en schakel bij een echte plaag zo snel mogelijk een professionele bestrijder in. Bedwantsen bestrijden is namelijk veel effectiever wanneer een besmetting nog klein is dan wanneer de insecten zich inmiddels over verschillende kamers hebben verspreid.
